Πολιτισμός / Συνεντεύξεις


Συνέντευξη:Μυρτώ Αλικάκη

25 Οκτωβρίου, 2013 - 13:44

Όσοι γνώριζαν την Κατερίνα Γώγου τής λένε πόσο της μοιάζει στην όψη. Κι ο ήχος της φωνής της, όταν διαβάζει ποιήματά της, πάλι εκείνη θυμίζει. «Έχω και το όνομα της κόρης της» προσθέτει η Μυρτώ Αλικάκη, σαν να θέλει να δώσει μια επιπλέον διάσταση μοιραίου, αναφορικά με την εμπλοκή της στο αφιέρωμα για τη Γώγου με τίτλο «Στόχος είναι το μυαλό».

Εδώ που τα λέμε δεν έχει άδικο. Ο σκηνοθέτης που την «ανακάλυψε» ως «Αναστασία», ο Γιώργος Κορδέλλας υπήρξε σύντροφος της ποιήτριας που αυτοκτόνησε τον Οκτώβρη του 1993, ακριβώς την εποχή που τα γυρίσματα του επιτυχημένου σίριαλ βρίσκονταν σε εξέλιξη. Και είναι ο ίδιος δημιουργός που τώρα, 20 χρόνια μετά, υπογράφει με ψυχραιμία την παράσταση–αφιέρωμα. «Τη νιώθω χωρίς να την εξιδανικεύω» λέει η Μυρτώ Αλικάκη και τελικά αυτό φτάνει για να τη δούμε στο «Ρυθμός stage» να μεταφέρει τον ποιητικό και πεζό λόγο της.

Τι ήξερες πριν την παράσταση για την Κατερίνα Γώγου και τι τώρα;

Καλλιτεχνικά την «ανακάλυψα» πέρυσι όταν μου ζητήθηκε να διαβάσω τα ποιήματά της σε μια εκδήλωση στη μνήμη της. Τώρα πια, που έχω διαβάσει σχεδόν τα πάντα, που έχω ρωτήσει και έχω μάθει πολλά για τη ζωή της, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ήταν ένας πολύ αυτοκαταστροφικός άνθρωπος, αλλά και με απίστευτη λεβεντιά κι αξιοπρέπεια. Η Κατερίνα Γώγου μού είναι αναγνωρίσιμη ως φυσιογνωμία• αισθάνομαι ότι υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι σαν εκείνη, κι ας βρίσκονται στο περιθώριο μη μπορώντας να ενταχθούν στην κοινωνία ως έχει. Χαρακτηριστικά όπως είναι η προσήλωση στα ιδανικά της ελευθερίας, της αγάπης, της συντροφικότητας, της αθωότητας, του ονείρου για κάτι καλύτερο, κάνουν τέτοιους ανθρώπους στα μάτια μου πολύ αγαπητούς και αναγκαίους να βρίσκονται ανάμεσά μας.

Τι θαυμάζεις σε αυτό το αντισυμβατικό όσο και αυτοκαταστροφικό πλάσμα;
Τη σκέψη της, τη ματιά της στον κόσμο. Τον άμεσο τρόπο να γράφει και να μιλάει. Παρόλο που δεν ανήκω στο κοινό των καταραμένων ποιητών, εντούτοις η ποίησή της είναι πολύ βαθιά, ουσιαστική και δεν είναι πολιτική όπως έχει επικρατήσει στη συνείδηση του κόσμου. Η Κατερίνα Γώγου δεν ήταν αναρχική, ειδικά όχι έτσι όπως έχουμε παρεξηγήσει την έννοια της αναρχίας στις μέρες μας. Για μένα αναρχία είναι να βλέπεις τον κόσμο ανάποδα. Κι εκείνη είχε μια τάση να κοιτάζει στο βάθος των πραγμάτων. Έχω εντοπίσει ένα καταπληκτικό στίχο της που θεωρώ πως είναι η πεμπτουσία της ποίησής της: «Άσκησα την όραση για μακριά κι έχασα τα κοντινά μου».

Πώς είναι να ερμηνεύεις ένα πρόσωπο που έζησε τα πάντα σε υπερθετικό βαθμό;
Δεν θέλω, ούτε μπορώ να μιμηθώ την Κατερίνα Γώγου, επομένως απλώς φέρω τον πεζό και ποιητικό λόγο της. Προσπαθώ –και είναι αλήθεια πως δεν δυσκολεύομαι ιδιαίτερα επειδή τη νιώθω, μου είναι οικεία σαν ψυχή– να μεταφέρω το καθετί που είπε ως πολύ σοβαρό. Γιατί τίποτα δεν πέρασε χωρίς να αφήσει σημάδια πάνω της. Όλα, ο έρωτας, οι σύντροφοι, η μάνα, ο πατέρας της, η επανάσταση, έγραψαν μέσα της.

Ποια ήταν η στάση της ως ποιήτρια απέναντι στο κοινωνικό σύνολο;
Πέρασε από διάφορες φάσεις, σε σημεία γινόταν πολύ επιθετική Σε ένα ποίημα λέει: «Σε ενοχοποιούν όχι τόσο οι πράξεις σου, όσο οι σκέψεις σου». Έχει δηλαδή, ένα ζήτημα με την συνείδηση των ανθρώπων αφού σε άλλο στίχο τους αποκαλεί «ανθρωπάκια, χέστες». Είναι έκδηλη η υπεροψία της απέναντι στους συμβιβασμένους. Ως ένας άνθρωπος που έζησε στα άκρα, περιέγραφε τον κόσμο με έναν ακραίο τρόπο. Αναρωτιέμαι απλώς, αν έβλεπε τα πράγματα όντως τόσο σκοτεινά ή αν όντως ο κόσμος ήταν τόσο ζοφερός. Είναι το ίδιο δίλημμα γύρω από την αυτοκτονία: είναι πράξη δύναμης ή δειλίας;

Εκτιμάς ότι ο θάνατος της Γώγου ήταν μια παραίτηση από τον κόσμο που δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει;
Στο τέλος της ζωής της φαίνεται πως συνειδητοποιεί πολλά, πως εκεί ματαιώνονται τα όνειρα και οι ελπίδες της. Κι από τα τελευταία της ποιήματα αυτό καταλαβαίνεις. «Χάθηκε φίλε» λέει, «λύγισα σαν εκείνη την ιτιούλα που σου 'χα δείξει μια μέρα στο δρόμο». Νομίζω ότι αυτό έπαθε η Κατερίνα Γώγου: λύγισε τόσο πολύ από τα βάρη του κόσμου. Αν και τα δείγματα κατάθλιψης είχαν εμφανιστεί στη ζωή της από πολύ πριν κι αργότερα συνδυάστηκαν με χάπια, ουσίες, αλκοόλ.

«Ξέρω πως ποτέ δε σημαδεύουνε στα πόδια. Στο μυαλό είναι ο Στόχος». Αποκωδικοποίησέ μου τον στίχο-τίτλο της παράστασης.
Μα είναι κάτι που όλοι οι επαναστάτες του κόσμου, όλοι όσοι θέλουν να έχουν ελεύθερο πνεύμα, έχουν πει. Η Γώγου θεωρεί ότι το μυαλό είναι το μόνο που δεν μπορούν να μας πάρουν, αν το διατηρήσουμε ελεύθερο, τότε θα είμαστε επί της ουσίας ελεύθεροι. Στην ελεύθερη σκέψη βρίσκεται η ελπίδα και η δύναμη, και αυτή προσπαθούν να πατάξουν. Δεν βρίσκω τυχαίο ότι η Κατερίνα Γώγου που έχει αυτό το έργο να επιδείξει «επιστρέφει». Γιατί έχει απήχηση στα αυτιά όσων ζούμε αυτή τη στιγμή μια τρομακτική ματαίωση και αγωνία, μια αίσθηση ανελευθερίας, μια κατάσταση φασισμού και βίας. Ο λόγος της είναι τρομερά σημερινός.

Περισσότερα στο:tospirto.net


ad